Blauwe haai vissen: de haai die met de klok mee door de Atlantische Oceaan trekt

15 oktober 2026

Een blauwe haai die onderzoekers voor Nieuw-Zeeland hadden gemerkt, werd na 624 dagen ten westen van Chili teruggevangen — volgens de Duitse Wikipedia minstens zo’n 8575 km verderop. FishBase noemt hem waarschijnlijk de meest verspreide kraakbeenvis ter wereld, en in de Noord-Atlantische Oceaan laten merkingen volgens de Engelse en de Duitse Wikipedia een regelmatige trek met de klok mee zien, met de grote stromingen mee: met de Golfstroom naar Europa, langs de kusten van Europa en Afrika naar het zuiden en met de Noord-Equatoriale Stroom terug naar het Caribisch gebied. Dit artikel gaat over de blauwe haai, *Prionace glauca* — in het Engels blue shark, in het Duits Blauhai, in het Spaans tintorera of tiburón azul, in het Italiaans verdesca, in het Frans requin bleu, in het Portugees tubarão-azul, in het Deens en Zweeds blåhaj, in het Noors blåhai, in het Fins sinihai, in het Russisch синяя акула, in het Turks pamuk balığı, in het Grieks γλαυκοκαρχαρίας, in het Kroatisch modrulj, in het Japans ヨシキリザメ (yoshikirizame), in het Arabisch القرش الأزرق en volgens GBIF in het Sloveens sinji morski pes en in het Albanees peshkaqen jeshil. Volgens de Duitse Wikipedia is hij een van de populairste vangvissen van zeevissers op volle zee — en juist daarom gaat het hier om herkennen en terugzetten.

Een haai met een lange voorgeschiedenis

Wetenschappelijk beschreven werd hij volgens de Duitse Wikipedia door Carl Linnaeus in 1758, als *Squalus glaucus*. Bekend was hij toen al lang: Guillaume Rondelet beschreef hem al in 1554 als *Galeus glaucus*, en Peter Artedi noemde in 1738 al een Engelse naam: ‘The Blew Shark’. De huidige geslachtsnaam *Prionace* werd in 1849 ingevoerd door de zoöloog Theodore Cantor; omdat die naam lang omstreden was, legde de Internationale Commissie voor Zoölogische Nomenclatuur hem in 1965 vast met Opinion 723. Volgens de Engelse Wikipedia is de blauwe haai de enige levende soort in zijn geslacht en hoort hij bij de requiemhaaien (Carcharhinidae); een studie uit 2023 stelde zelfs voor hem in het geslacht *Carcharhinus* te plaatsen. De namen beschrijven hem: *Prionace* betekent volgens FishBase zoiets als ‘zaagpunt’, naar de gezaagde tanden in de bovenkaak, en *glauca* is Latijn voor blauwgroen of grijs — de kleur van de zee.

Zo herken je hem

Volgens FishBase een slanke, elegante haai met een lange, kegelvormige snuit, grote ogen en gebogen, driehoekige boventanden met gezaagde randen; de borstvinnen zijn lang en smal, tussen de twee rugvinnen ontbreekt een huidrichel. De rug is donkerblauw, de flanken zijn helderblauw, de buik is wit; de punten van de borstvinnen en de aarsvin zijn donker getint. Volgens de Duitse Wikipedia zie je hem vaak langzaam onder het oppervlak glijden, eerste rugvin en staartpunt boven water, de grote borstvinnen gespreid.

Verwarren kun je hem het makkelijkst met de kortvinmakreelhaai, waaraan deze reeks een eigen groep wijdt. Volgens FishBase heeft de mako gladde, haakvormige tanden in plaats van gezaagde driehoeken en een halvemaanvormige staartvin; zijn borstvinnen zijn — zoals de naam al zegt — kort, die van de blauwe haai lang en smal. Een verschil tussen de geslachten staat bij FishBase en in de Engelse Wikipedia: vrouwtjes hebben een tot drie keer zo dikke huid als mannetjes — een bescherming tegen de beten waarmee de mannetjes hen bij het paren vasthouden. Daarvan dragen veel vrouwtjes de sporen als halve cirkels van kleine sneetjes op de rugvinnen.

Grootte: FishBase noemt 400 cm totale lengte als maximum, 335 cm als gebruikelijke lengte en 205,9 kg als zwaarste gepubliceerde gewicht; geslachtsrijp wordt hij bij zo’n 199 cm (170 tot 221 cm). Volgens de Engelse Wikipedia wegen mannetjes meestal 27 tot 55 kg, grote vrouwtjes 93 tot 182 kg.
Nakomelingen: Hij is levendbarend; de jongen groeien op via een dooierzakplacenta. Na 9 tot 12 maanden draagtijd komen volgens FishBase 4 tot 135 jongen ter wereld, meestal 15 tot 30, elk 35 tot 44 cm lang. Volgens de Duitse Wikipedia had een groot vrouwtje voor Zuid-Afrika 55 littekens in de baarmoeder — de sporen van een zojuist verlopen geboorte.
Leeftijd: FishBase noemt 20 jaar als hoogst gemelde leeftijd; volgens de Engelse Wikipedia is de maximale levensduur nog onbekend. Vrouwtjes worden daar met vijf tot zes, mannetjes met vier tot vijf jaar geslachtsrijp.

Wat hij eet — en wie hem eet

Volgens FishBase eet hij vis — in het noordwesten van de Atlantische Oceaan bijvoorbeeld haring, heek, kabeljauw, schelvis, makreel en platvis —, daarnaast kleine haaien, pijlinktvissen, pelagische krabben, walviskadavers, af en toe zeevogels en afval. De Engelse Wikipedia noemt pijlinktvissen zijn belangrijkste prooi. De Duitse beschrijft hoe blauwe haaien door de paaischolen van pijlinktvissen zwemmen als grazende planteneters, kop en staart in wijde bogen zwaaiend; de Engelse hoe ze als roedel prooivissen bijeendrijven — en hoe tonijnen daarvan profiteren om de vissen te vangen die aan de haaien ontsnappen.

Zelf wordt hij ook bejaagd: jonge en kleine blauwe haaien worden volgens de Engelse Wikipedia gegeten door witte haaien en tijgerhaaien, orka’s jagen op ze, en zelfs Californische zeeleeuwen, noordelijke zeeolifanten en Kaapse pelsrobben zijn gezien terwijl ze blauwe haaien aten.

Waar hij leeft — ook in de Middellandse Zee

FishBase: wereldwijd in gematigde en tropische zeeën tussen 70° noord en 55° zuid — in de westelijke Atlantische Oceaan van Newfoundland tot Argentinië, in de oostelijke Atlantische Oceaan van Noorwegen tot Zuid-Afrika, inclusief de Middellandse Zee, in de Indo-Pacific van Oost-Afrika tot Nieuw-Zeeland, in de oostelijke Stille Oceaan van de Golf van Alaska tot Chili. Hij is een vis van de open oceaan, maar komt dicht onder de kust waar het continentaal plat smal is. Heel algemeen is hij volgens de Duitse Wikipedia in de Noord-Atlantische Oceaan van de zuidkust van Groot-Brittannië tot Senegal en rond de Azoren, de Canarische Eilanden, Kaapverdië en Madeira; in de Noordzee, het Skagerrak en voor de kust van Noorwegen komt hij als zomergast. In de tropen houdt hij zich volgens de Engelse Wikipedia op grotere diepte op, waar het water koeler is.

In de Middellandse Zee plant hij zich volgens de Duitse Wikipedia voort, met het zwaartepunt in de Adriatische Zee. De Italiaanse Wikipedia schrijft dat hij in de Middellandse Zee vroeger vrij algemeen was, vooral in de Adriatische Zee, maar altijd ver uit de kust — tegenwoordig neemt zijn aantal af. De Kroatische Wikipedia rekent hem tot de 29 haaiensoorten van de Adriatische Zee: hij leeft in de hele Adriatische Zee, maar niet in grote dichtheid, het meest op open zee in de zuidelijke Adriatische Zee; in de winter trekt hij naar grotere diepte, in de zomer zit hij aan het oppervlak — dan ook in baaien en kanalen. Genetisch verschillen de blauwe haaien van de Middellandse Zee volgens een studie uit 2023 (Duitse Wikipedia) zwak van die van de Noord-Atlantische Oceaan.

Bedreigd — en wat dat aan de lijn betekent

Volgens de Duitse Wikipedia hoort de blauwe haai bij de zeven grootste soorten waarvoor de International Game Fish Association (IGFA) recordlijsten bijhoudt; aan de haak is hij tot snelle sprints in staat en kan hij deels uit het water springen. Mensen bijt hij volgens de Engelse Wikipedia zelden: van 1580 tot 2013 werd hij in verband gebracht met 13 bijtincidenten, waarvan vier dodelijk. FishBase vermeldt hem als potentieel gevaarlijk.

Belangrijker is de omgekeerde blik. Volgens de Engelse Wikipedia zijn blauwe haaien goed voor 85 tot 90 % van alle haaien en roggen die in de visserij op volle zee als bijvangst worden gevangen; volgens de Duitse Wikipedia was hij in 2023 goed voor zo’n 64 % van de door EU-schepen gemelde haaienvangsten. De IUCN vermeldt hem wereldwijd als gevoelig (Near Threatened, beoordeeld op 6 november 2018, FishBase); in de Middellandse Zee geldt hij volgens de Spaanse Wikipedia als ernstig bedreigd, in de Adriatische Zee volgens de Kroatische Wikipedia als bedreigd. Sinds november 2023 staat hij in Bijlage II van het CITES-verdrag (Duitse Wikipedia). En terugzetten alleen redt hem niet altijd: volgens de Duitse Wikipedia vonden onderzoeken een sterfte na het terugzetten van ongeveer 10 tot 35 %. Welke regels vandaag op jouw water gelden, controleer je vóór de tocht zelf — bij de havenmeester, bij de visserijautoriteit, bij de gids. Wie een blauwe haai haakt, zet hem zo voorzichtig en zo snel mogelijk in het water terug.

Acht tegenstrijdigheden, onopgelost gelaten

Hoe groot wordt hij? FishBase: hoogstens 400 cm, gebruikelijk 335 cm. De Engelse Wikipedia: grote dieren tot 3,8 m, gemiddeld zo’n 3,1 m — en de vaak gedrukte waarde van 6,1 m is wetenschappelijk nooit aangetoond.
Hoe zwaar? FishBase: 205,9 kg als zwaarste gepubliceerde gewicht. De Engelse Wikipedia: 391 kg als zwaarste gemelde — plus onbevestigde verhalen over 800 tot 900 kg.
Hoeveel jongen? FishBase noemt op dezelfde pagina 4 tot 63 en 4 tot 135 (meestal 15 tot 30). De Engelse Wikipedia: 4 tot 135 — en in haar inleiding ‘25 tot meer dan 100’.
Hoe diep? FishBase: 0 tot 1082 m, meestal 1 tot 220 m — en elders: meestal tot minstens 150 m. De Engelse Wikipedia: van het oppervlak tot zo’n 350 m. De Duitse: duiken tot 1160 m gedocumenteerd.
Hoe koud heeft hij het graag? FishBase: 7 tot 21 °C. De Engelse Wikipedia: voorkeur voor 12 tot 20 °C, waargenomen bij 3,9 tot 31 °C — en verderop in hetzelfde artikel: voorkeur voor 14 tot 16 °C, aangetroffen bij 8,5 tot 17,5 °C. De Duitse: aan het oppervlak 7 tot 16 °C, zeldzamer tot 21 °C en meer.
Hoe bedreigd in de Middellandse Zee? Wereldwijd: gevoelig (IUCN volgens FishBase). De Spaanse Wikipedia: in de Middellandse Zee ernstig bedreigd. De Kroatische: in de Adriatische Zee bedreigd. De Italiaanse: ooit vrij algemeen, nu afnemend — zonder indeling.
Conventie van Bonn (CMS) — welke bijlage? FishBase en de Duitse Wikipedia: Bijlage II (volgens de Duitse Wikipedia sinds 2017). De Spaanse Wikipedia: Bijlage III.
Roedel of niet? De Duitse Wikipedia: vaak in grote groepen, maar niet in strak georganiseerde scholen. De Engelse: blauwe haaien zijn gezien terwijl ze als roedel samenwerkten om prooi bijeen te drijven.

Vier namen die naar de verkeerde vis leiden

‘Tintorera’. Volgens de Spaanse Wikipedia heet in Spanje de blauwe haai zo — in de Spaanstalige landen aan de Golf van Mexico daarentegen de tijgerhaai (*Galeocerdo cuvier*). Ook de Mexicaanse film ‘Tintorera’ uit 1977 bedoelt de tijgerhaai.
‘Aozame’ — de ‘blauwe haai’ van Japan. De blauwe haai heet in het Japans ヨシキリザメ (yoshikirizame). アオザメ (aozame) betekent volgens de Japanse Wikipedia weliswaar letterlijk ‘blauwe haai’, naar de kleur — maar bedoeld is de kortvinmakreelhaai.
‘Blauhai’ en ‘blue shark’ — niet altijd deze. GBIF vermeldt beide namen ook voor de kortvinmakreelhaai. Wie ‘Blauhai’ of ‘blue shark’ leest, controleert het best de wetenschappelijke naam.
‘Tintureira’. Volgens de Portugese Wikipedia een volksnaam van de blauwe haai — maar ook van de zeehazen (zeeslakken van het geslacht *Aplysia*), de karmozijnbes en verscheidene druivenrassen met donker vruchtvlees.

Blijft de vraag waarmee elk artikel in deze reeks begint: wanneer. Leefgebied, prooi en gewoonten staan hierboven, en die liggen vast. Wat elke dag verandert, is al het andere — en juist daar wordt beslist of een dag op het water de moeite waard is. Dat berekent StrikeAhead: het neemt de omstandigheden op jouw water en vertelt je wanneer de tocht de moeite waard is. En omdat je stroomranden, scholen aasvis en het blauw van de open zee niet vanaf de eerste dag kunt lezen — en omdat een blauwe haai die terug moet, ervaren handen nodig heeft —, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je uitvaart: geselecteerde gidsen en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto’s, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten. De app zegt wanneer, Pathfinder met wie.

Vis op het juiste moment →