Witte marlijn vissen: de miljoenenvis die tot 2001 niemand zeker herkende

9 oktober 2026

In Ocean City in de Amerikaanse staat Maryland komen sinds 1974 elk jaar zeevissers samen voor de White Marlin Open (Russischtalige Wikipedia); de stad noemt zich volgens de Engelstalige Wikipedia “White Marlin Capital of the World”. In 2019 deden volgens de Russischtalige Wikipedia 3500 mensen mee en werd er 6,1 miljoen dollar uitgekeerd — 1,5 miljoen daarvan voor één enkele witte marlijn van 36 kg. In 2016 haalde volgens de Engelstalige Wikipedia maar één vis het minimumgewicht van 70 pond; de bemanning zakte voor een leugendetectortest, en de booteigenaar werd 2,8 miljoen dollar geweigerd. En toch kon tot 2001 niemand met zekerheid zeggen hoeveel witte marlijnen er eigenlijk zijn: een deel van de getelde vissen was volgens de Engelstalige Wikipedia een andere soort. Dit artikel gaat over de witte marlijn, *Kajikia albida* — in het Duits Weißer Marlin, in het Engels white marlin, in het Frans makaire blanc, in het Spaans aguja blanca of marlín blanco, in het Italiaans marlin bianco, in het Portugees marlim-branco, in het Japans ニシマカジキ (nishimakajiki).

De vis die twee vissen was

De dubbelganger heet *Tetrapturus georgii* (in het Engels roundscale spearfish). Volgens de Engelstalige Wikipedia werd de witte marlijn vaak voor hem aangezien — en omgekeerd —, wat de bestandscijfers van beide soorten vermoedelijk vertekend heeft. Pas in 2001 toonden onderzoekers van het Guy Harvey Research Institute van de Nova Southeastern University in Florida met DNA-tests aan dat het om twee duidelijk verschillende soorten gaat. Met het blote oog lukt het ook, maar alleen van dichtbij, op twee plekken: ten eerste aan de schubben — bij *Tetrapturus georgii* is het voorste uiteinde breed en rond, vandaar de Engelse naam; bij de witte marlijn zijn ze stijver, volgens de Russischtalige Wikipedia vooraan spits, met een of twee harde punten aan de achterrand. Ten tweede aan de afstand tussen anus en anaalvin: bij de speervis ligt de anus ver vóór de vin, meer dan de helft van haar lengte ervandaan (Engelstalige Wikipedia); bij de witte marlijn is de afstand veel kleiner dan de halve hoogte van de eerste anaalvin, volgens de Russischtalige Wikipedia 0,18 tot 0,39 keer zo groot. De Russischtalige Wikipedia noemt de schubvorm en deze afstand de doorslaggevende kenmerken om de marlijnen überhaupt uit elkaar te houden.

Ook de naam is veranderd. De Cubaanse zoöloog Felipe Poey beschreef de vis in 1860 als *Tetrapturus albidus* — in hetzelfde geslacht als de speervissen, waaronder de Middellandse-Zeespeervis (Engels- en Russischtalige Wikipedia). Pas in 2006 plaatsten Collette en collega’s hem na genetisch onderzoek in het nieuwe geslacht *Kajikia*, samen met zijn naaste verwant, de gestreepte marlijn (*Kajikia audax*) uit de Indo-Pacific (Engelstalige Wikipedia). De Duitstalige Wikipedia noemt de twee zustersoorten: de een in de Atlantische Oceaan, de ander in de Indo-Pacific.

Zo herken je hem

Hij is een middelgrote marlijn (Engelstalige Wikipedia): volgens de Russischtalige Wikipedia kleiner dan de blauwe marlijn en de zeilvis, maar duidelijk groter dan de speervissen. Het lichaam is langgerekt en zijdelings samengedrukt, de snavel dik, lang en in doorsnede rond, de nek verhoogd (Russischtalige Wikipedia), de staartvin duidelijk gevorkt en sikkelvormig. Het opvallendste kenmerk is de eerste rugvin: vooraan hoog — hoger dan het lichaam — en vooraan afgerond; daarna valt hij volgens de Russischtalige Wikipedia ter hoogte van de twaalfde straal steil af en loopt hij laag over bijna de hele rug. Ook de borstvinnen zijn lang, breed en aan de punt afgerond; de smalle buikvinnen zijn ongeveer even lang als de borstvinnen (Duits- en Russischtalige Wikipedia). De zijlijn is goed zichtbaar en maakt boven de borstvin een bult (Engelstalige Wikipedia). De huid draagt zeer kleine, spitse schubben, ook op de snavel, en doet volgens de Duitstalige Wikipedia een beetje denken aan die van een haai.

De kleur: bovenaan blauwzwart, de flanken zilverwit en bruin gespikkeld, de buik zilverwit; soms lopen er meer dan 15 rijen onduidelijke witachtige strepen over het lichaam (FishBase). De Duitstalige Wikipedia beschrijft de rug als diep donkerblauw, meestal met 16 tot 22 smalle, lichte zadelbanden, de flanken vaak bruinachtig gewolkt. De eerste rugvin is donkerblauw met zwarte stippen, borst- en staartvin zijn zwartbruin (FishBase). Net als andere marlijnen kan hij volgens de Russischtalige Wikipedia van kleur veranderen naargelang zijn opwinding. Kieuwboogaanhangsels heeft hij niet, wel kleine maar scherpe tanden (Engelstalige Wikipedia, FishBase), en in plaats van een zwemblaas heeft hij volgens de Engelstalige Wikipedia kleine, blaasvormige kamertjes die die taak overnemen. Jonge vissen van ongeveer 12 cm hebben nog een zeilvormige rugvin met oogvlekken (Duitstalige Wikipedia) — de Russischtalige telt er vier, die bij het opgroeien verdwijnen.

Grootte: FishBase noemt 300 cm totale lengte als maximum, 210 cm als gangbare lengte en 82,5 kg als zwaarste gepubliceerde gewicht. Volgens de Russischtalige Wikipedia is dat het record van de International Game Fish Association, gevangen op 8 december 1979 voor de kust van Brazilië. In de commerciële beugvisserij overheersen vissen van 130 tot 210 cm (Russischtalige Wikipedia). De vrouwtjes worden groter (FishBase).

In de Middellandse Zee: een dwaalgast

De witte marlijn is een vis van de Atlantische Oceaan: volgens FishBase van ongeveer 45° noord tot 45° zuid in het zuidwesten van de Atlantische Oceaan en tot 35° zuid in het zuidoosten, daarnaast in de Golf van Mexico en de Caraïben (Engelstalige Wikipedia). De Duitstalige Wikipedia trekt de noordgrens tussen Cape Hatteras en de Golf van Biskaje, de zuidgrens tussen Mar del Plata en de Kaapregio van Zuid-Afrika; al in Het Kanaal zou hij zeer zeldzaam zijn. De grenzen verschuiven met de seizoenen: alleen in het warme seizoen van het betreffende halfrond bereikt hij hogere breedten (FishBase, Russischtalige Wikipedia). En de Middellandse Zee? FishBase schrijft dat vondsten uit de Middellandse Zee en uit Bretagne blijkbaar teruggaan op enkele verdwaalde exemplaren; de Engelstalige en de Russischtalige Wikipedia zeggen hetzelfde. De Duitstalige, Italiaanstalige en Finstalige Wikipedia zijn ruimhartiger: hij zou zelden in het westelijke deel van de Middellandse Zee voorkomen. De Italiaanstalige noemt hem “zeldzaam in de Italiaanse zeeën”.

Wie in de Middellandse Zee een marlijn aan de haak heeft, heeft daarom meestal een andere: de Middellandse-Zeespeervis, *Tetrapturus belone*, de enige marlijn die zijn hele leven in de Middellandse Zee doorbrengt, en waaraan deze reeks een eigen groep wijdt. De Italiaanstalige Wikipedia vergelijkt de twee rechtstreeks: de witte marlijn heeft een langere snavel, een afgeronde voorste rugvinlob, veel langere borstvinnen en op de flanken talrijke verticale strepen van lila tot hemelsblauw. Hoe je hem vangt, zou vergelijkbaar zijn met de speervis. Hoe vaak hij in de Middellandse Zee werkelijk opduikt, vermeldt geen enkele bron — geen getal, geen seizoen, geen gebied.

Waar hij staat en wat hij eet

Water: meestal boven de spronglaag, in diep, blauw water van meer dan 100 meter met een oppervlaktetemperatuur boven 22 °C en een zoutgehalte van 35 tot 37 promille; over grote delen van zijn leefgebied lopen stromingen van 0,5 tot 2 knopen (FishBase). FishBase geeft 0 tot 150 meter diepte op, meestal 0 tot 100. Ondieper water van minder dan 100 meter en temperaturen onder 22 °C mijdt hij volgens de Duitstalige Wikipedia.
Structuur: Volgens de Engelstalige Wikipedia vind je hem bij banken, ondiepten en canyons; de Duitstalige noemt grenzen tussen watermassa’s, opwellingszones, steile hellingen en onderzeese kloven — en stroming zou hem niets uitmaken. Volgens de Russischtalige Wikipedia jaagt hij vaak boven onderzeese verhogingen.
Duiken: Hij duikt in V- of U-vormige bogen tot ongeveer 200 meter diep naar prooi. Voor het koude, donkere water heeft hij grotere ogen en kan hij ogen en hersenen gericht verwarmen (Engelstalige Wikipedia).
Voedsel: vissen en pijlinktvissen (FishBase). De Engelstalige Wikipedia noemt vliegende vissen, kleine tonijnen, goudmakrelen en pijlinktvissen, de Duitstalige haringen, makrelen, baarzen en zelfs kleinere haaien, de Portugeestalige bonito en zeekatten. Volgens de Russischtalige Wikipedia at hij in de Golf van Mexico voor Florida en Mississippi kleine tonijnen van de geslachten *Euthynnus* en *Auxis*, voor Noordoost-Brazilië vooral de braam (*Brama brama*) en een pijlinktvis die in elke tweede maag zat. De meeste prooidieren waren daar hoogstens 8 cm lang, in elke maag lagen er maar een of twee — de grootste was een slangmakreel van 40 tot 73 cm.
Jacht: Volgens de Duitstalige Wikipedia maakt hij zijn prooi met slagen van zijn snavel vluchtonbekwaam. Omdat zijn maag klein is, jaagt hij volgens de Russischtalige Wikipedia de hele dag in kleine porties. Soms jaagt hij samen met andere roofvissen om efficiënter te eten (Engelstalige Wikipedia).
Ademhaling: Hij ademt via ramventilatie — hij moet voortdurend zwemmen om te ademen (Engelstalige Wikipedia). Een gemerkte vis dook volgens de Engelstalige Wikipedia na 474 dagen 6517 km van de plek waar hij gemerkt was weer op.
Vijanden: de witte haai, makohaaien en de kleine koekjessnijderhaaien, die gaten in zijn huid snijden (Duitstalige Wikipedia); marlijnen die aan haken en in netten hangen, worden volgens de Engelstalige Wikipedia opgegeten door haaien, grienden en orka’s.

Paaien in de zomer, boven diep water

Om te paaien trekt hij volgens FishBase naar subtropische wateren, het meest in de vroege zomer, boven diep, blauw oceaanwater van 20 tot 29 °C; de Duitstalige Wikipedia noemt 24 tot 29 °C. Als paaigebieden noemt de Engelstalige Wikipedia de Golf van Mexico, de Monapassage, het water ten zuidwesten van Bermuda en ten noordwesten van Grand Bahama, de Russischtalige de Bahama’s, Bermuda en de zuidoostkust van Brazilië — voor Noordoost-Brazilië van april tot juni. Hij paait volgens de Russischtalige Wikipedia één keer per jaar, en wel in paren; massaal paaien is nooit waargenomen. Een vrouwtje draagt volgens de Engelstalige Wikipedia 190.000 tot 586.000 eitjes, volgens de Russischtalige 418.675 tot 877.150. Hij groeit zeer snel en kan volgens de Engelstalige Wikipedia 15 jaar en ouder worden.

Hoe je hem vangt — en wat je moet weten

FishBase noemt hem een sportvis die in geringe mate commercieel wordt benut. Ongeveer 90% van de jaarlijkse vangst belandt volgens de Engelstalige Wikipedia als bijvangst aan beuglijnen en in staande netten die voor andere vissen zijn uitgezet. De Duitstalige Wikipedia noemt hem een beroemde sportvis die bij het zeevissen opvalt door enorme sprongen; beuglijnen vangen hem volgens de Duitstalige Wikipedia alleen tussen 25 en 175 meter diepte — gerichte bescherming zou dus mogelijk zijn, omdat andere gewilde vissen dieper zitten. De Finstalige Wikipedia noemt hem bij sportvissers bewonderd en gevreesd: bij de aanbeet kan hij een onoplettende visser de hengel uit handen rukken. In de VS mogen marlijnen volgens de Engelstalige Wikipedia alleen door recreatieve vissers worden gevangen.

Het terugzetten is moeilijker dan het lijkt. Volgens de Engelstalige Wikipedia putten dril, hantering, onthaken en loslaten een witte marlijn zo uit dat hij in tot 32% van de gevallen zijn drijfvermogen niet meer kan behouden. Aanbevolen worden circle hooks, die sneller los te maken zijn. In de Amerikaanse wateren van de Atlantische Oceaan, de Golf van Mexico en de Caraïben moet de vis in het water, langszij de boot blijven; hem uit het water tillen verhoogt het sterfterisico na het loslaten volgens onderzoek met ongeveer 30% (Engelstalige Wikipedia: het onderzoek loopt nog).

⚠️ Wat volgt, is een conclusie uit zijn biologie, geen bronvermelding: een vis die boven de spronglaag in blauw water boven 22 °C jaagt, bij steile hellingen, canyons en stroomgrenzen staat en kleine prooivissen eet, zoek je daar waar warm, diep water op structuur stuit. In de Middellandse Zee is hij naar alles wat de bronnen zeggen een dwaalgast — wie daar een marlijn vangt, heeft hoogstwaarschijnlijk een Middellandse-Zeespeervis. Wie denkt een witte marlijn te hebben: in het water laten, fotograferen — rugvin, borstvinnen en de buik bij de anaalvin —, circle hook losmaken, terugzetten. En omdat de snavel kan verwonden: handen af van de snavelpunt.

Voor de keuken: FishBase noemt het vlees van uitstekende kwaliteit; het wordt vers en diepgevroren verkocht. De Finstalige Wikipedia vergelijkt het met kalfsvlees; het waardevolst zouden de lengtespieren langs de wervelkolom zijn. FishBase beoordeelt hem als ongevaarlijk. Greenpeace heeft hem volgens de Russischtalige Wikipedia op zijn rode lijst van zeevruchten gezet — soorten uit de supermarkt met een hoog risico op overbevissing. En volgens de Italiaanstalige Wikipedia kan er een parasitair roeipootkreeftje, *Gloiopotes ornatus*, op hem zitten. Minimummaten, vangstlimieten en teruggooiregels regelt elk land zelf — controleer ze ter plaatse.

Zeven tegenstrijdigheden, bewust open gelaten

Komt hij voor in de Middellandse Zee? FishBase, de Engelstalige en de Russischtalige Wikipedia: alleen enkele verdwaalde exemplaren. De Duitstalige, Italiaanstalige en Finstalige Wikipedia: zeldzaam in het westelijke deel van de Middellandse Zee. De Nederlandstalige Wikipedia: hij komt in de Middellandse Zee voor — zonder voorbehoud.
Hoe bedreigd is hij? FishBase: “Least Concern”, niet bedreigd, beoordeeld op 1 mei 2021. De Russischtalige Wikipedia: in 2011 als “kwetsbaar” ingedeeld, in 2022 terug naar “niet bedreigd”, omdat het bestand in drie generaties niet sterk genoeg zou zijn gedaald. De Engelstalige Wikipedia: op de lijst van bedreigde soorten sinds 2007. De Duitstalige: “aan de rand van uitroeiing”.
Hoeveel stralen heeft de rugvin? FishBase: geen stekels, 43 tot 52 zachte stralen. De Duitstalige Wikipedia: 43 tot 52 harde stralen. De Engelstalige: meestal 28 tot 46. De Russischtalige: 38 tot 46 in de eerste rugvin.
Vanaf wanneer geslachtsrijp? De Duitstalige Wikipedia: vanaf ongeveer 1,3 m. De Russischtalige: 139 cm (mannetjes) en 147 cm (vrouwtjes). De Engelstalige: 153,2 cm en 189,9 cm. FishBase: 164 cm, spreiding vanaf 130 cm.
Waar paait hij? De Engelstalige Wikipedia: in warm, tropisch water dicht bij de evenaar — en noemt dan de Golf van Mexico, Bermuda en de Bahama’s, die ver ten noorden daarvan liggen. FishBase: hij trekt daarvoor naar subtropische wateren. En het aantal eitjes: 190.000 tot 586.000 (Engelstalige) tegenover 418.675 tot 877.150 (Russischtalige Wikipedia).
Eenling of groep? De Engelstalige Wikipedia: hij blijft meestal op zichzelf. De Portugeestalige: een eenling die alleen om te paaien paren vormt. De Finstalige: hij trekt in kleine scholen. De Duitstalige: hij jaagt alleen of in losse groepen.
Hoe gewild bij vissers? De Duitstalige Wikipedia: een beroemde sportvis, de Finstalige: bewonderd en gevreesd, de Engelstalige: een visserij van miljoenen dollars. De Nederlandstalige Wikipedia: in de sportvisserij wordt er weinig op hem gejaagd.

Vijf namen die naar de verkeerde vis leiden

“Speerfisch” en “копьеносец”. De Duitstalige Wikipedia noemt hem in de tekst “diesen Speerfisch”, ‘deze speervis’; de Russischtalige voert hem als атлантический белый копьеносец, ‘Atlantische witte speerdrager’. Speervissen in engere zin zijn echter de soorten van het geslacht *Tetrapturus* — waaronder *Tetrapturus georgii*, waarmee hij werd verward, en de Middellandse-Zeespeervis. De Russischtalige Wikipedia noemt als tweede naam het eenduidigere белый марлин, ‘witte marlijn’.
“Marlim-azul” en “espadarte-meca”. De Portugeestalige Wikipedia somt als andere namen van de marlim-branco ook marlim-azul en espadarte-meca op. Marlim-azul is echter de blauwe marlijn, en espadarte is in het Portugees de zwaardvis. Eenduidig zijn marlim-branco en, volgens GBIF, agulhão-branco.
“Espadon”. In het Frans voert GBIF hem onder meer als Espadon — zo heet echter de zwaardvis, *Xiphias gladius*, waaraan deze reeks een eigen groep wijdt. Eenduidig is makaire blanc (de l’Atlantique).
“Aguglia imperiale”. De Italiaanstalige Wikipedia beschrijft hem als “zeer gelijkend” op de aguglia imperiale — dat is de Middellandse-Zeespeervis. En aguglia alleen is in het Italiaans de naam van de geep. In het Siciliaans voert GBIF voor de witte marlijn Augghia pilligrina en Augghia peddirina. Eenduidig is marlin bianco.
“Wit” — of “westelijk”? De Japanse naam ニシマカジキ betekent letterlijk “westelijke makajiki”: マカジキ (makajiki) is in het Japans de gestreepte marlijn, zijn zustersoort uit de Indo-Pacific. Het “wit” komt daar niet in voor. In het Grieks voert GBIF alleen “Marlinos Atlantikou”, ‘marlijn van de Atlantische Oceaan’ — wat net zo goed de blauwe marlijn zou kunnen zijn, waaraan deze reeks een eigen groep wijdt.

Blijft de vraag waarmee elk artikel in deze reeks begint: wanneer. Diepte, prooi en jachtwijze staan hierboven, en die liggen vast. Wat elke dag verandert, is al het andere — en juist daar wordt beslist of een dag op het water de moeite waard is. Dat berekent StrikeAhead: het neemt de omstandigheden op jouw water en vertelt je wanneer de tocht de moeite waard is. En omdat je blauw water, randen en stroomgrenzen niet vanaf de eerste dag kunt lezen, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je uitvaart: geselecteerde gidsen en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto’s, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten.

Vis op het juiste moment →