Blauwe marlijn vissen: de reus waarvan niemand weet of er één of twee van bestaan

7 oktober 2026

Op de FishBase-pagina van de blauwe marlijn staat een ongewoon eerlijke zin. FishBase volgt de FAO-catalogus van Nakamura (1985) en houdt de Atlantische blauwe marlijn, *Makaira nigricans*, en de Indo-Pacifische, *Makaira mazara*, aan als twee soorten — vooral omdat het patroon van hun zijlijn verschilt. Meteen daarna staat er: veel wetenschappers vinden juist dat kenmerk niet voldoende en zien maar één enkele soort, die in de Atlantische, de Stille en de Indische Oceaan leeft. De Engelstalige Wikipedia noemt beide „meestal als één soort beschouwd”, de Duitstalige schrijft dat het onderzoek er „steeds vaker” nog maar één erkent — de Japanstalige behandelt ze daarentegen uitdrukkelijk apart. Voor een visser in Europa is de vraag minder academisch dan ze klinkt: de blauwe marlijn die je hier tegenkomt, is hoe dan ook de Atlantische. De Engelstalige Wikipedia noemt sportvisserij op hem in de oostelijke Atlantische Oceaan van de Algarve tot Angola, met de Azoren, de Canarische Eilanden, Kaapverdië, Madeira en Ascension. Dit artikel gaat over de blauwe marlijn, *Makaira nigricans* — in het Duits Blauer Marlin, in het Engels blue marlin, in het Frans makaire bleu, in het Spaans aguja azul, in het Italiaans marlin azzurro, in het Portugees marlim-azul, in het Japans ニシクロカジキ (nishikurokajiki).

Een zwaard, een dolk — of toch geluk?

De blauwe marlijn behoort tot de familie van de zeilvissen (Istiophoridae), waartoe ook de zeilvis en de overige marlijnen behoren (FishBase, Duitstalige Wikipedia). Bij de geslachtsnaam beginnen de bronnen al te twisten: volgens de Engels- en Italiaanstalige Wikipedia komt *Makaira* van het Griekse machaira, een kort zwaard of gekromde dolk, en van het Latijnse machaera, „zwaard”. FishBase vertaalt makaira daarentegen met „gelukkig, rijk”. Over de soortnaam zijn ze het allemaal eens: *nigricans* betekent volgens de Duitstalige Wikipedia „zwartachtig, donker”, volgens de Engelstalige „zwart wordend”. Beschreven werd hij door de Fransman Bernard Germain de Lacépède in 1802 (FishBase) — volgens de Russischtalige Wikipedia alleen aan de hand van een tekening; een typeexemplaar bestaat niet. De Japanstalige Wikipedia noemt 1908 als jaar van de eerste beschrijving.

Waaraan je hem herkent

Het lichaam is langgerekt en zijdelings maar weinig afgeplat; het hoogst is het vlak achter de kop, daarna loopt het naar achteren steeds verder af (Duitstalige Wikipedia). De snavel is lang en krachtig en in doorsnede rond — dat onderscheidt alle zeilvissen van de zwaardvis, wiens zwaard plat en aan de zijkanten scherp is (Duitstalige Wikipedia). De eerste rugvin loopt over het grootste deel van de rug; het voorste deel steekt spits omhoog, maar blijft altijd lager dan het lichaam hoog is. Volgens de Duits- en Engelstalige Wikipedia wordt ze gesteund door 39 tot 43 vinstralen, de tweede door 6 tot 7. De lange, smalle borstvinnen (19 tot 22 stralen) kunnen plat tegen het lichaam worden gelegd, de eerste aarsvin en de staartvin in groeven — dat maakt hem gestroomlijnd (Engelstalige Wikipedia). De staartwortel draagt aan elke kant twee sterke kielen. De huid is bedekt met dikke, benige, langwerpige schubben. Een kenmerk dat je bij volwassen vissen nauwelijks nog ziet: de zijlijn vormt een netwerk als kippengaas, dat bij jonge vissen duidelijk is en later onder de huid verdwijnt (Duitstalige Wikipedia). Precies dat netwerk is de reden waarom FishBase hem van de Indo-Pacifische marlijn scheidt — diens zijlijn bestaat volgens de Japanstalige Wikipedia uit eenvoudige lussen.

De kleur: boven zwartblauw, onder zilverwit, daartussen zo’n 15 rijen bleke, kobaltblauwe strepen van ronde stippen of smalle balkjes (FishBase, Engelstalige Wikipedia). De eerste rugvin is donkerblauw tot bijna zwart en heeft geen stippen of vlekken; de overige vinnen zijn bruinzwart, soms met een zweem donkerblauw; de basis van de aarsvinnen glanst zilverwit (FishBase). Zoals andere zeilvissen kan hij zeer snel van kleur veranderen — dat maken iridoforen mogelijk, lichtweerkaatsende huidcellen (Engelstalige Wikipedia). Volgens de Russischtalige Wikipedia wordt hij tijdens de jacht meestal felblauw, volgens de Duitstalige hangt het contrast van de strepen af van zijn stemming.

Grootte: FishBase noemt 500 cm totale lengte als maximum, 290 cm als gebruikelijke lengte en 636 kg als zwaarste gepubliceerde gewicht. Dat is tegelijk het wereldrecord van de IGFA: 1402 pond en 2 ounce, gevangen voor Vitória in Brazilië (Engelstalige Wikipedia). De vrouwtjes worden volgens de Engelstalige Wikipedia tot vier keer zo zwaar als de mannetjes, die zelden meer dan 160 kg wegen. Vissen vanaf 1000 pond (ruim 450 kg) noemen vissers „grander”.

Waar hij staat en wat hij eet

Verspreiding: volgens FishBase in de Atlantische Oceaan, in tropische en gematigde wateren, tussen 50° noord en 45° zuid, bij 22 tot 31 °C, een verre trekker. De Duitstalige Wikipedia noemt hem de sterkst aan de tropen gebonden van alle zeilvissen; in het westen van de Atlantische Oceaan is hij volgens de vangstcijfers talrijker dan in het oosten, waar hij volgens de Engelstalige Wikipedia vooral voor Afrika tussen 25° noord en 25° zuid voorkomt. In de zomer breidt zijn gebied zich uit naar gematigde breedten, in de winter trekt het zich terug naar de evenaar; in het westen bepalen warme stromingen zoals de Golfstroom waar hij staat (Engelstalige Wikipedia). Naar het noorden reikt het volgens de Finstalige Wikipedia tot de noordwestkust van Spanje.
Leefgebied: een vis van de open oceaan, ver van land (Engelstalige Wikipedia). Hij leeft meestal alleen, zelden in scholen (FishBase). De kleur van het water telt: in het noorden van de Golf van Mexico toont hij een duidelijke voorkeur voor blauw water (FishBase). De meeste vissen vind je volgens de Engelstalige Wikipedia in water van meer dan 24 °C; gemeten werden ze bij oppervlaktetemperaturen van 21,7 tot 30,5 °C.
Diepte: FishBase geeft 0 tot 1000 meter op. Volgens de Duitstalige Wikipedia leeft hij in de bovenste 200 meter, volgens de Engelstalige pendelt hij tussen de oppervlakte en zo’n 100 meter — ’s nachts meestal dicht bij de oppervlakte, overdag dieper, begrensd door temperatuur en zuurstof. De Franstalige Wikipedia noemt de bovenste 40 meter als belangrijkste zone.
Voedsel: vooral vissen, daarnaast octopussen en pijlinktvissen; er wordt overdag gegeten (FishBase), trofisch niveau 4,5. Volgens de Engelstalige Wikipedia vormen kleine scholentonijnen zoals fregatmakrelen (geslacht *Auxis*) en echte bonito’s een groot deel; maar hij neemt ook prooien zo groot als een witte marlijn of geelvin- en grootoogtonijnen van rond de 100 pond. De Duitstalige Wikipedia noemt een 290 kg zware marlijn uit de Golf van Guinee die een 50 kg zware grootoogtonijn had ingeslikt.
De snavel als wapen: of marlijnen met hun snavel jagen, was volgens de Engelstalige Wikipedia lang omstreden. Een Japanse studie uit 2007 onderzocht 227 blauwe marlijnen en vond 130 onverteerde prooidieren met steek-, snij- en andere wonden die aan de snavel werden toegeschreven. Hij slaat er prooi mee verdoofd of gewond en keert dan terug om te eten.
Trektochten: gemerkte vissen trokken tussen het Caribisch gebied, Venezuela en de Bahama’s, en van de Amerikaanse Maagdeneilanden naar West-Afrika. Een voor Delaware gemerkte marlijn werd voor Mauritius in de Indische Oceaan teruggevangen — na 9254 mijl (Engelstalige Wikipedia).
Snelheid: hier lopen de getallen ver uiteen, zie hieronder. De Engelstalige Wikipedia noemt als vaak geciteerde topsnelheid 72 km/u, maar meestal zou hij minder dan 4,5 km/u zwemmen.

Zeven miljoen eieren — en paaien voor Portugal

Geslachtsrijp wordt de blauwe marlijn volgens de Engels- en Duitstalige Wikipedia met twee tot vier jaar — de mannetjes bij 35 tot 44 kg, de vrouwtjes bij 47 tot 61 kg. Er wordt gepaaid in de late zomer en de herfst, in de noordelijke Atlantische Oceaan volgens de Duitstalige Wikipedia van juli tot oktober. Een vrouwtje kan in één seizoen tot vier keer paaien en daarbij telkens meer dan zeven miljoen eieren afgeven, elk ongeveer 1 mm groot (Engelstalige Wikipedia). De larven drijven in het open water en groeien volgens de Engelstalige Wikipedia tot 16 mm per dag; ze zijn vooral gevonden voor het zuidoosten van de VS, in het Caribisch gebied en voor Brazilië. Interessant voor Europa: volgens de Engelstalige Wikipedia trekken blauwe marlijnen in juni en juli om te paaien naar de internationale wateren voor Portugal — en juist daar hebben ze volgens dezelfde bron bijzonder te lijden onder overbevissing. Volgens de Engelstalige Wikipedia worden mannetjes tot 18, vrouwtjes tot 27 jaar oud; FishBase noemt op basis van een radiokoolstofstudie een maximale leeftijd van bijna 20 jaar.

Hoe je hem vangt — en wat je moet weten

FishBase noemt hem een sportvis en commercieel benut; de prijsklasse is „hoog”. De geschiedenis van de sportvisserij begint volgens de Engelstalige Wikipedia in de jaren 1920 en het begin van de jaren 1930 op de Bahama’s, toen pioniers als Van Campen Heilner en S. Kip Farrington de wateren rond Bimini en Cat Cay verkenden. Zane Grey en Ernest Hemingway visten op hem bij de Florida Keys, de Bahama’s en voor Cuba en schreven er veel over; in Hemingways „De oude man en de zee” vecht de visser Santiago drie dagen voor Cuba met een blauwe marlijn (Engelstalige Wikipedia). Op de Bahama’s is hij de nationale vis en staat hij in het staatswapen, op Bermuda siert hij het biljet van 5 dollar. De Duitstalige Wikipedia beschrijft de dril: een lang gevecht met spectaculaire sprongen uit het water.

⚠️ Wat volgt is een conclusie uit zijn biologie, geen bronvermelding: een vis die alleen in blauw, warm oceaanwater jaagt, overdag tussen de oppervlakte en zo’n 100 meter pendelt en scholentonijnen volgt, zoek je ver buitengaats — daar waar het water boven 24 °C is en de kleine tonijnen staan. Een vis die meer dan 600 kg kan halen, vraagt om zwaar big-game-materiaal en een ervaren bemanning. Voor Europese vissers liggen de aangetoonde visgebieden in de Atlantische Oceaan: aan de Algarve en rond de Azoren, Madeira, de Canarische Eilanden en Kaapverdië. En omdat volgens de Engelstalige Wikipedia de overlevingskans van teruggezette marlijnen laag is — door de verwondingen bij de vangst —, telt bij het terugzetten elke minuut: korte dril, vis in het water laten, voorzichtig losmaken.

Voor de keuken: FishBase beschouwt hem als onschadelijk. Zijn vlees is volgens de Engelstalige Wikipedia relatief vet; in Japan wordt het vooral voor sashimi gewaardeerd; de Finstalige Wikipedia beschrijft het als licht en van goede kwaliteit. Een waarschuwing uit de Engelstalige Wikipedia: zware metalen hopen zich in hem op, en in 2017 gaf de Texaanse natuurbeheerdienst voor alle voor Texas gevangen blauwe marlijnen een consumptiewaarschuwing vanwege kwik uit.

En het bestand? De IUCN deelt hem in als „Vulnerable” — kwetsbaar (FishBase: beoordeeld op 10 mei 2021). De Duitstalige Wikipedia schrijft dat het bestand in de Atlantische en de Indische Oceaan als overbevist geldt; de wereldpopulatie zou tussen 1987 en 2014 met zo’n 33 tot 37% zijn afgenomen. Greenpeace zette hem in 2010 op zijn rode lijst voor consumptievis (Engelstalige Wikipedia). FishBase schat zijn veerkracht als „laag” in — de bestanden hebben 4,5 tot 14 jaar nodig om zich te verdubbelen —, de kwetsbaarheid voor visserij als „matig tot hoog” (52 van 100), en voor klimaatverandering net zo (50 van 100). De grootste druk komt volgens de Engelstalige Wikipedia van de beuglijnen van de tonijnvisserij, waaraan hij als bijvangst hangt; in de VS moeten alle schepen zeilvissen die binnen 200 mijl voor de kust zijn gevangen vrijlaten. Minimummaten, vangsthoeveelheden en terugzetplichten regelt elk land zelf — controleer ze ter plaatse.

Zes tegenstrijdigheden, open gelaten

Eén soort of twee? FishBase: twee (*M. nigricans* in de Atlantische Oceaan, *M. mazara* in de Indo-Pacific), maar geeft toe dat veel wetenschappers er maar één zien. De Engelstalige Wikipedia: meestal één; genetische gegevens zouden op dezelfde soort wijzen, een andere studie vond daarentegen een „opvallende” scheiding in het erfgoed. De Duitstalige: steeds vaker één. De Japanstalige: bewust twee — en ze meldt dat de FAO in haar vangststatistiek beide al onder één naam samenvoegt.
Middellandse Zee — ja of nee? FishBase noemt alleen de Atlantische Oceaan, de Engelstalige Wikipedia noemt hem endemisch in de Atlantische Oceaan, de Russischtalige schrijft „alleen in de Atlantische Oceaan”. De Noors- en de Turkstalige Wikipedia vermelden *Makaira nigricans* echter in hun lijsten van vissoorten van de Middellandse Zee. De Noorse lijst noemt er direct voor zelfs nog een grote marlijn, *Makaira indica*, die via het Suezkanaal zou zijn binnengekomen.
Hoe zwaar? FishBase: 636 kg, gelijk aan het IGFA-record. De Engelstalige Wikipedia: 818 kg als hoogste gepubliceerde gewicht, bij grote vrouwtjes 540 tot 820 kg afhankelijk van de bron. De Hebreeuwstalige: tot 829 kg. De Nederlandstalige: meer dan 900 kg. De Franstalige: tot 600 kg. De Duitstalige noemt als hoogste door de IGFA bevestigde gewicht nog 581,51 kg en vermeldt berichten van vissers over 680 kg.
Hoe snel? De Engelstalige Wikipedia: topsnelheid 72 km/u, meestal minder dan 4,5 km/u. De Italiaanstalige: topsnelheid 81 km/u, duursnelheid rond 36 km/u. De Nederlandstalige: 90 km/u — het snelste levende waterdier. De Franstalige: zo’n 8,3 meter per seconde, dus ongeveer 30 km/u.
Wanneer geslachtsrijp, hoe oud? FishBase: mannetjes bij ongeveer 80 cm, vrouwtjes bij 50 cm — en grotere vrouwtjes. De Franstalige Wikipedia: vrouwtjes met 2 jaar bij 178 tot 221 cm. De Engelstalige: naar gewicht, 35 tot 44 kg en 47 tot 61 kg. Bij de leeftijd: FishBase bijna 20 jaar, de Franstalige 20, de Engels-, Russisch- en Finstalige 18 jaar voor mannetjes en 27 voor vrouwtjes.
Bedreigd of niet? FishBase en de Engels-, Duits-, Russisch- en Japanstalige Wikipedia: door de IUCN als kwetsbaar ingedeeld. De Nederlandstalige Wikipedia schrijft dat de IUCN hem „niet bedreigd” noemt.

Vijf namen die naar de verkeerde vis leiden

„Black marlin”, „marlin negro”. De namenlijst van GBIF vermeldt voor de blauwe marlijn in het Engels ook „Black marlin” en „Cuban black marlin”, in het Spaans „Marlin negro”. De eigenlijke zwarte marlijn is echter een andere vis, *Istiompax indica* — en voor die vis vermeldt GBIF precies dezelfde namen, black marlin en marlin negro.
Zwart betekent blauw, wit betekent zwart. In het Japans is de blauwe marlijn een „zwarte” vis: クロカジキ (kurokajiki), letterlijk „zwarte marlijn”; de Atlantische heet ニシクロカジキ. De Engelse black marlin heet in het Japans volgens GBIF daarentegen シロカジキ (shirokajiki) — „witte marlijn”. En クロカジキ alleen betekent in de Japanstalige Wikipedia de Indo-Pacifische blauwe marlijn, *M. mazara*; GBIF vermeldt de naam voor allebei.
„Picudo blanco”. GBIF vermeldt voor de blauwe marlijn in het Spaans ook „Picudo blanco” en „Merlin rayado” — dus „witte snavelvis” en „gestreepte marlijn”. De witte marlijn heet in het Spaans echter aguja blanca of marlin blanco, en „gestreepte marlijn” is in het Engels een aparte soort. Zeker is in het Spaans alleen aguja azul.
„Espadarte”. De Portugeestalige Wikipedia noemt hem ook espadarte-azul, GBIF daarnaast „Espadarte-sombra”. Een espadarte is in het Portugees echter de zwaardvis (GBIF). En „Peixe agulha” vermeldt GBIF in het Portugees voor beide vissen.
Peito, castero, ocean gar. Op Madeira heet hij volgens de Japanstalige Wikipedia en GBIF Peito, op Cuba volgens de Japanstalige Wikipedia Castero of Aguja de caste. Oude Engelse namen zijn volgens de Engelstalige Wikipedia ocean gar en ocean guard. En in het Nederlands? De Nederlandstalige Wikipedia noemt hem blauwe marlijn, GBIF vermeldt Atlantische blauwe marlijn; in het Duits vermeldt GBIF Blauer Marlin en Atlantischer Blauer Marlin, voor de Indo-Pacifische verwant Pazifischer Blauer Marlin. De enige marlijn die zijn hele leven in de Middellandse Zee doorbrengt, de Middellandse-Zeespeervis, krijgt een eigen groep in deze reeks, net als de zwaardvis.

Blijft de vraag waarmee elk artikel in deze reeks begint: wanneer. Diepte, prooi en jachtwijze staan hierboven, en die liggen vast. Wat elke dag verandert, is al het andere — en juist daar wordt beslist of een dag op het water de moeite waard is. Dat berekent StrikeAhead: het neemt de omstandigheden op jouw water en vertelt je wanneer de tocht de moeite waard is. En omdat je het blauwe water voor een Atlantisch eiland niet vanaf de eerste dag kunt lezen, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je uitvaart: geselecteerde gidsen en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto’s, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten.

Vis op het juiste moment →