Lom: de roofvis uit de diepte voor de Noorse kust met maar één rugvin

24 oktober 2026

Een kabeljauwachtige met maar één rugvin, een baarddraad aan de kin en een thuis diep beneden: in het noordoosten van de Atlantische Oceaan leeft hij volgens FishBase meestal op 150 tot 450 meter diepte. Dit artikel gaat over de lom, *Brosme brosme* — Engels tusk, in Noord-Amerika cusk, Noors en Deens brosme, Zweeds lubb, Fins en IJslands keila, Duits Lumb, Frans brosme, Spaans en Italiaans brosmio, Portugees bolota, Russisch менёк (GBIF), Grieks βρόσμιος, Japans アツカワダラ en Arabisch برسم (Wikidata). Voor het Turks, Kroatisch, Sloveens en Albanees vonden we in Wikidata en GBIF geen bevestigde eigen soortnaam. Hij is een roofvis van de koude, rotsachtige diepe bodem voor Noorwegen, IJsland en de Faeröer — en wie daar met de boot boven diepe rotsbodem vist, kan hem aan de haak krijgen. Hier lees je hoe je hem herkent, waar hij leeft, wat hij eet, wanneer hij paait — en waarom een vis die acht tot tien jaar nodig heeft om geslachtsrijp te worden, onder een quotum valt.

Een verwant van de kwabaal uit de diepte

Volgens de Duitse Wikipedia behoort de lom tot de familie van de kwabalen (Lotidae) — net als de leng in zee en de kwabaal in zoet water — en is hij de enige vertegenwoordiger van zijn geslacht *Brosme*. Beschreven werd hij volgens GBIF en de Duitse Wikipedia door Peder Ascanius in het jaar 1772. Volgens de Engelse Wikipedia is hij een trage bodemvis en een zwakke zwemmer; de Duitse Wikipedia beschrijft een beperkte actieradius en kent geen gedocumenteerde grotere trektochten. Volgens FishBase leeft hij alleen of in kleine groepen, meestal ver uit de kust boven de bodem.

Zo herken je hem

Volgens de Duitse Wikipedia is zijn lichaam spoelvormig met een grote kop; aan de onderkaak zit één enkele baarddraad, de bovenkaak steekt iets vooruit. Rug- en aarsvin zijn opvallend lang, reiken tot aan de staartvin en zijn er deels mee verbonden — volgens de Engelse Wikipedia aan de basis vergroeid, maar gescheiden door diepe inkepingen; de staartvin is gelijkmatig afgerond. De buikvinnen zitten bij de keel en zijn vlezig. De kleur varieert volgens de Duitse Wikipedia van bruin tot grijs met een lichtere buik, volgens de Noorse Wikipedia ook geelachtig bruin; de ongepaarde vinnen hebben een zwarte zoom met een witte rand. Jonge dieren vertonen volgens de Duitse Wikipedia zes gele dwarsbanden. De piepkleine schubben zitten diep in een dikke, slijmerige huid.

Grootte: gebruikelijk volgens de Duitse Wikipedia 60 tot 95 cm in het oostelijke en 50 tot 80 cm in het westelijke deel van de Atlantische Oceaan, volgens de Noorse Wikipedia ongeveer 70 cm en 3 kg; FishBase noemt 50 cm als gangbare lengte. Recordexemplaren — zie de tegenstrijdigheden hieronder.
Leeftijd: volgens FishBase en de Duitse Wikipedia tot 20 jaar, volgens het Noorse instituut voor zeeonderzoek (Havforskningsinstituttet, HI) waarschijnlijk meer dan 20 jaar.
Verwisseling nr. 1: de leng (*Molva molva*) en de kabeljauw — beide hebben meer dan één rugvin. Volgens de Engelse Wikipedia is de enkele rugvin precies het kenmerk dat de lom van andere kabeljauwachtigen onderscheidt.
Jonge dieren: hebben volgens de Duitse Wikipedia zes gele dwarsbanden, volgens de Noorse Wikipedia brede gele dwarsbanden, volgens de Engelse Wikipedia vaak gele banden. Wie een kleine gebandeerde vis uit de diepte ophaalt, let op de ene lange rugvin.

Wat hij eet: kreeftachtigen, weekdieren — en vis

Volgens de Duitse Wikipedia bestaat zijn voedsel grotendeels uit kreeftachtigen en weekdieren; daarnaast vangt hij op de bodem levende vissen. FishBase noemt kreeftachtigen, tweekleppigen en slakken, bodemvissen en zelfs zeesterren en geeft hem een trofisch niveau van 3,9. De Noorse Wikipedia noemt kreeftachtigen en borstelwormen, het HI daarentegen op de eerste plaats vis, plus grotere kreeftachtigen zoals garnalen. Zelf staat hij volgens FishBase op het menu van zeehonden.

Waar hij leeft: diep, koud en rotsachtig

In het noordoosten van de Atlantische Oceaan loopt zijn verspreidingsgebied volgens de Duitse Wikipedia en FishBase van IJsland via de noordelijke Noordzee en de Scandinavische kusten tot in de Barentszzee bij Moermansk en naar Spitsbergen; het HI noemt daarnaast Skagerrak en Kattegat en Ierland. In het westen van de Atlantische Oceaan leeft hij van New Jersey tot de Grand Banks van Newfoundland. Volgens de Noorse Wikipedia is hij langs de hele Noorse kust algemeen, in diepe fjorden en op de continentale helling.

Hij heeft harde ondergrond nodig: volgens de Duitse Wikipedia rots, stenen, grind en steile hellingen; gladde zandbodem mijdt hij meestal, kust en ondiep water laat hij links liggen. De watertemperatuur ligt volgens FishBase en de Duitse Wikipedia tussen 0 en 10 °C. Zijn diepte: 18 tot 1.000 meter volgens FishBase, in het noordoosten van de Atlantische Oceaan meestal 150 tot 450 meter; volgens de Engelse Wikipedia normaal dieper dan 180 meter en zelden in havens. Jonge dieren vind je volgens het HI duidelijk ondieper. Bestanden bij Rockall en op de Mid-Atlantische Rug zijn volgens het HI en de Engelse Wikipedia genetisch zelfstandig — diepte en stromingen scheiden ze.

Langzaam groot: paaien, eieren, geslachtsrijpheid

Gepaaid wordt er volgens de Duitse Wikipedia op 100 tot 200 meter diepte, volgens FishBase op 40 tot 400 meter, meestal 100 tot 200. De belangrijkste paaigebieden liggen volgens de Noorse Wikipedia tussen Schotland, de Faeröer en IJsland; het HI noemt daarnaast gebieden voor Zuid- en Midden-Noorwegen. Een middelgroot vrouwtje legt volgens de Duitse en de Engelse Wikipedia tot twee miljoen eieren. De eieren drijven, meten volgens de Duitse Wikipedia 1,3 tot 1,5 mm en ontwikkelen zich langzaam dicht bij het oppervlak; de jonge visjes leven tot ongeveer 5 cm in het open water en gaan dan naar de bodem. En hij groeit langzaam: geslachtsrijp wordt hij volgens de Duitse Wikipedia pas op een leeftijd van acht tot tien jaar bij 40 tot 50 cm. FishBase geeft de generatieduur op als 8,1 jaar.

Visserij, quotum en status

Volgens de Duitse Wikipedia werd er vanaf de jaren 1990 steeds meer op de lom gevist; de ongereguleerde exploitatie bracht de bestanden in gevaar, en de EU reguleert hem sinds 2003 met een totaal toegestane vangst en quota. Volgens het HI vangt Noorwegen zo'n 70% van de totale vangst, in 2023 was dat 13.800 ton; de aanlandingen in de Noord-Atlantische Oceaan daalden van bijna 30.000 ton (2010) naar 19.000 ton (2023). Voor 2026 en 2027 adviseert de ICES volgens het HI voor het bestand in de ICES-gebieden 4, 7–9, 3.a, 5.b, 6.a en 12.b telkens 5.336 ton, na 8.071 ton voor 2024 en 2025. Hij belandt volgens het HI ook als bijvangst in trawls, staande netten en beuglijnen. In Canada geldt hij volgens de Engelse Wikipedia na een beoordeling uit 2012 als bedreigd; de vangsten in een zomersurvey daalden daar tussen 1970 en eind jaren 1990 met zo'n 90%.

Zijn vlees is volgens de Duitse Wikipedia stevig en wit en smaakt licht naar kreeft; in Scandinavië wordt hij ook tot stokvis verwerkt. Volgens de Engelse Wikipedia stapelt hij echter methylkwik op, met hogere waarden in fjorden dan aan de kust en in open zee. Voor jou op het water betekent dat: de regels van het vangstgebied vóór de tocht controleren — quota, minimummaten, uitvoerregels voor gasten —, op een begeleide boot de schipper vragen en bij vis uit fjorden de lokale consumptieadviezen in acht nemen. En omdat hij uit grote diepte komt: hoe goed een lom het terugzetten overleeft nadat hij uit 200 meter is opgehaald, daarover vonden we geen betrouwbare gegevens. Plan dus zo dat je alleen meeneemt wat je gebruikt, in plaats van op terugzetten te rekenen.

Vijf tegenstrijdigheden in de bronnen

Hoe groot wordt hij? Duitse Wikipedia: tot 110 cm. FishBase: 120 cm en 30 kg als gepubliceerd maximumgewicht. Engelse Wikipedia: ongeveer 120 cm en 20 kg. Noorse Wikipedia: ongeveer 130 cm en 20 kg. HI: ongeveer 1,1 m en 15 kg. Het IGFA-wereldrecord ligt volgens de Engelse Wikipedia op 17,2 kg, gevangen voor Sørøya in Noord-Noorwegen.
Wanneer paait hij? Engelse Wikipedia: april tot begin juli. Noorse Wikipedia: april tot augustus. HI: in de tekst april tot augustus, in het feitenkader op dezelfde pagina april tot juni.
Wanneer wordt hij geslachtsrijp? Duitse Wikipedia en HI: op acht tot tien jaar. Noorse Wikipedia: op zes tot tien jaar. De Duitse Wikipedia noemt daarbij 40 tot 50 cm, FishBase een gemiddelde lengte bij geslachtsrijpheid van 53,3 cm.
Hoe bedreigd is hij? Engelse Wikipedia: niet bedreigd (Least Concern) op de Rode Lijst van de IUCN. FishBase: niet geëvalueerd (Not Evaluated, versie 2025-2). De EU-databank EUNIS: voor Europa niet bedreigd, wereldwijd niet geëvalueerd. Canada: bedreigd.
Wie heeft hem beschreven? GBIF en Duitse Wikipedia: Ascanius 1772. Noorse Wikipedia: Linnaeus 1758.

Drie valkuilen bij de naam

In het Duits: Lumb is niet Lump. In het Duits heet de lom Lumb, en GBIF vermeldt „Lump“ als Duitse bijnaam — maar in het Duits heet ook de snotolf (*Cyclopterus lumpus*) Lump of Lumpfisch, een heel andere vis met een zuigschijf. Wie in een Duitse bron „Lump“ leest, moet naar de wetenschappelijke naam kijken.
„Torsk“ is in het Engels de lom, in Scandinavië de kabeljauw. GBIF en Wikidata vermelden torsk als Engelse naam van *Brosme brosme*; in het Noors, Zweeds en Deens is torsk daarentegen de kabeljauw.
Brosme is niet brasme. De Noorse Wikipedia waarschuwt uitdrukkelijk voor verwarring met de brasme — de zoetwatervis die wij brasem noemen.

Blijft de vraag waarmee elk artikel in deze serie begint: wanneer. Leefgebied, prooi en gewoonten staan hierboven, en die liggen vast. Wat elke dag verandert, is al het andere — licht, luchtdruk, wind, stroming, watertemperatuur —, en of een dag op het water de moeite waard is, wordt precies daar beslist. Dat rekent StrikeAhead uit: het neemt de omstandigheden aan jouw water en vertelt je wanneer de tocht de moeite loont. En omdat je een onbekende diepe bodem, zijn randen en zijn regels niet vanaf de eerste dag kent, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je uitvaart: zorgvuldig geselecteerde guides en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto's, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten. De app zegt wanneer, Pathfinder met wie.