StrikeAhead

Pagrus auriga (Ζωοφαγκρί Ατλαντικού): ο συγγενής του φαγκριού με τις κόκκινες ταινίες — και με τέσσερα διαφορετικά μέγιστα μεγέθη

Ως νεαρό ψάρι φοράει ζωηρές κόκκινες εγκάρσιες ταινίες, ως γέρικο είναι σχεδόν μονόχρωμο ροζ — και, ανάλογα με την πηγή, φτάνει τα 75, τα 80 ή τα 90 cm. Το *Pagrus auriga* είναι ψάρι της οικογένειας των Σπαρίδων, στενός συγγενής του φαγκριού (*Pagrus pagrus*). Στα ελληνικά το GBIF το καταγράφει ως Ζωοφαγκρί Ατλαντικού. Στα αγγλικά λέγεται redbanded seabream, στα ισπανικά hurta ή urta, καθώς και sama roquera και pargo sémola, στα ιταλικά pagro reale, στα γαλλικά pagre rayé, στα πορτογαλικά pargo-sêmola, στα καταλανικά pagre de bandes, στα ολλανδικά roodgestreepte goudbrasem, στα δανικά rødbåndet havrude, στα φινλανδικά punaraitapargo, στα τουρκικά çizgili mercan, στα γερμανικά Rotbandbrasse (GBIF, ισπανική, ιταλική και καταλανική Wikipedia). Εδώ θα βρεις πώς το αναγνωρίζεις, πού ζει, τι τρώει — και τι λένε οι πηγές για το πότε και τι όχι.

Όνομα και καταγωγή: ο «ηνίοχος» από τον Ανατολικό Ατλαντικό

Το περιέγραψε ο Γάλλος ζωολόγος Achille Valenciennes το 1843 (FishBase, GBIF). Το όνομα του γένους *Pagrus* ανάγεται στο ελληνικό *pagros* (πάγρος), ένα αρχαίο όνομα ψαριού (FishBase). Το επίθετο του είδους *auriga* είναι λατινικό και σημαίνει ηνίοχος· γιατί το διάλεξε ο Valenciennes, δεν το εξηγεί καμία από τις πηγές που διαβάστηκαν εδώ. Πατρίδα του είναι ο Ανατολικός Ατλαντικός: από την Πορτογαλία ως την Αγκόλα, μαζί με τη Μαδέρα, τα Κανάρια Νησιά και τη νοτιοδυτική Μεσόγειο (FishBase). Η ισπανική Wikipedia το αναφέρει ως συχνό στις ακτές του Κάδιθ και στα Κανάρια — στο Ελ Ιέρο, αντίθετα, σπάνιο.

Πώς θα το αναγνωρίσεις

  • Κόκκινες εγκάρσιες ταινίες — κυρίως στα νεαρά ψάρια. Η ιταλική Wikipedia περιγράφει στα νεαρά 5 έως 7 φαρδιές, ζωηρές κόκκινες εγκάρσιες ταινίες στα πλευρά, άνισου πλάτους μεταξύ τους· τα ενήλικα, σύμφωνα με αυτήν, γίνονται όλο και πιο μονόχρωμα ροζ. Η ισπανική Wikipedia μετρά 4 έως 5 κοκκινοκάστανες ταινίες και δίνει ως βασικό χρώμα των φρεσκοπιασμένων ψαριών το ροζ έως κρασάτο κόκκινο.
  • Πιο ψηλόσωμο από το φαγκρί. Στο περίγραμμα μοιάζει με το *Pagrus pagrus*, το σώμα του όμως είναι ψηλότερο (ιταλική Wikipedia).
  • Δύο μακριά νήματα στη ράχη — στα νεαρά. Τα νεαρά άτομα έχουν δύο πολύ επιμηκυμένες ακτίνες στο ραχιαίο πτερύγιο (ιταλική Wikipedia). Μαζί με τις κόκκινες ταινίες, αυτό είναι το καλύτερο σημάδι στο πεδίο.
  • Μέγεθος: συνήθως γύρω στα 30 cm· το μέγιστο, ανάλογα με την πηγή, είναι ανάμεσα σε 75 και 90 cm (δες παρακάτω).
  • Σάρκα: λευκή και σφιχτή (ισπανική Wikipedia).

Πού ζει στη Μεσόγειο

Το *Pagrus auriga* δεν είναι μετανάστης μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, αλλά είδος του Ατλαντικού που φτάνει στη Μεσόγειο από τα δυτικά. Το πόσο βαθιά μπαίνει, οι πηγές το περιγράφουν διαφορετικά (δες παρακάτω). Τα ενήλικα ψάρια ζουν πάνω από σκληρό βυθό — βράχο ή κροκάλες —, τα νεαρά κοντά στην ακτή (FishBase)· η ισπανική Wikipedia αναφέρει επιπλέον μικτούς βυθούς με άμμο και βράχο. Σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia, τα νεαρά στέκονται συχνά σε ρηχά νερά, ενώ τα γέρικα άτομα βαθιά. Το FishBase το καταγράφει ως είδος που ζει κοντά στον βυθό (βενθοπελαγικό) και που μεταναστεύει μέσα στη θάλασσα.

Τι τρώει — και τι είναι γνωστό για το πότε

  • Θηρευτής του βυθού. Τρώει κυρίως μαλάκια, ανάμεσά τους σουπιές, καλαμάρια και άλλα κεφαλόποδα, καθώς και καρκινοειδή (FishBase)· η ισπανική Wikipedia αναφέρει δίθυρα και μικρά καβούρια. Το FishBase το τοποθετεί στην τροφική κλίμακα στο 3,8 — είναι η βαθμίδα ενός θηρευτή, όχι ενός ψαριού που βόσκει.
  • Για το πότε οι πηγές σωπαίνουν. Καμία από τις πηγές που διαβάστηκαν εδώ δεν αναφέρει προτιμώμενη ώρα της ημέρας ή εποχή για τη λήψη τροφής. Τεκμηριωμένη είναι μόνο η κατανομή ανά ηλικία: τα νεαρά ψάρια στα ρηχά, τα γέρικα στα βαθιά.
  • Πρώτα θηλυκό, μετά αρσενικό. Σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia, το είδος είναι πρωτόγυνο ερμαφρόδιτο: τα ψάρια είναι πρώτα θηλυκά και γίνονται αρσενικά στα 55 cm περίπου. Το FishBase δεν δίνει αριθμούς γι’ αυτό — το μήκος γεννητικής ωρίμανσης καταγράφεται εκεί ως άγνωστο.
  • Στο αγκίστρι. Το FishBase το καταγράφει ως ψάρι της αθλητικής αλιείας. Η ιταλική Wikipedia γράφει ότι ψαρεύεται όπως η συναγρίδα και ότι η σάρκα του εκτιμάται εξίσου.
  • Κατάσταση διατήρησης: στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN δεν απειλείται (Least Concern – Ελάχιστης Ανησυχίας, αξιολόγηση 2009). Το FishBase όμως κατατάσσει την ανθεκτικότητά του στην αλιεία ως πολύ χαμηλή (χρόνος διπλασιασμού του πληθυσμού πάνω από 14 χρόνια, προκαταρκτική εκτίμηση) και την τρωτότητά του ως υψηλή έως πολύ υψηλή (69 στα 100). Αν μόνο τα μεγάλα άτομα γίνονται αρσενικά, η αφαίρεση των μεγάλων ψαριών χτυπά ακριβώς τα αρσενικά.

Πού διαφωνούν οι πηγές

  • Πόσο μεγάλο γίνεται; FishBase: 80 cm τυπικό μήκος, δηλαδή μετρημένο χωρίς το ουραίο πτερύγιο, και 3 kg. Καταλανική Wikipedia: 80 cm ολικό μήκος. Ιταλική Wikipedia: 75 cm. Ισπανική Wikipedia: έως 90 cm και έως 11 kg. Ανάμεσα στα 3 και τα 11 kg υπάρχει κάτι παραπάνω από σφάλμα μέτρησης.
  • Πόσο βαθιά μπαίνει στη Μεσόγειο; FishBase και ισπανική Wikipedia: μόνο στα νοτιοδυτικά. Ιταλική Wikipedia: εξαπλωμένο στη Μεσόγειο, κυρίως στον νότο, σπάνιο στα ιταλικά νερά. Καταλανική Wikipedia: σπάνιο στη Μεσόγειο, μεμονωμένα άτομα όμως έχουν παρατηρηθεί ως την Ελλάδα και το Ισραήλ. Γαλλική Wikipedia: αναφέρει μόνο τις ακτές της Δυτικής Αφρικής.
  • Σε τι βάθος; FishBase: έως 170 m, χωρίς άνω όριο. Ισπανική Wikipedia: 2 έως 200 m. Ιταλική Wikipedia: 10 έως 150 m.
  • Πόσες ταινίες, και σε ποια ψάρια; Ισπανική Wikipedia: 4 έως 5, κοκκινοκάστανες, χωρίς περιορισμό σε κάποια ηλικία. Ιταλική Wikipedia: 5 έως 7, ζωηρές κόκκινες, στα νεαρά — τα ενήλικα σχεδόν μονόχρωμα.
  • Σημαντικό βρώσιμο ψάρι ή δευτερεύον; Στην ίδια σελίδα του FishBase γράφει ότι θεωρείται σημαντικό βρώσιμο ψάρι — και στην ενότητα για τη χρήση μικρή εμπορική σημασία, χαμηλή κατηγορία τιμής. Η ιταλική Wikipedia εξισώνει τη σάρκα του με εκείνη της συναγρίδας.
  • Τι ακριβώς τρώει; FishBase: μαλάκια, μαζί και κεφαλόποδα, και καρκινοειδή. Ισπανική Wikipedia: δίθυρα και μικρά καβούρια — για σουπιές και καλαμάρια δεν γράφει τίποτα.
  • Είναι τελικά ξεχωριστό είδος; Το FishBase και το GBIF το καταγράφουν ως έγκυρο είδος. Η ιταλική Wikipedia σημειώνει ότι άλλοι το θεωρούσαν νεανική μορφή ενός δεύτερου είδους και επομένως συνώνυμο του *Pagrus caeruleostictus*· η θέση του, όπως γράφει, ξεκαθαρίστηκε μόλις πριν από λίγα χρόνια. Αντίστροφα, οι αναφορές του *P. caeruleostictus* από τα Κανάρια οφείλονται, σύμφωνα με την ισπανική Wikipedia, σε λανθασμένους προσδιορισμούς αυτού του είδους.

Τρεις παγίδες στο όνομα

  • Το «pagro reale maschio» δεν είναι αρσενικό. Στα ιταλικά το *P. auriga* λέγεται pagro reale. Η ιταλική Wikipedia αναφέρει δίπλα του ένα «pagro reale maschio», με το οποίο το είδος συγχεόταν για πολύ καιρό — κατά λέξη «αρσενικό» pagro reale, εννοείται όμως ένα άλλο ψάρι, από τα συμφραζόμενα το *Pagrus caeruleostictus*.
  • «Murudai» στα «αγγλικά». Το GBIF παραθέτει ως αγγλικό όνομα και το «Murudai». Στα ιαπωνικά γράφει εκεί マルダイ (Marudai) — το υποτιθέμενο αγγλικό όνομα είναι προφανώς μεταγραφή του.
  • Δανεικά ονόματα από άλλους σπαρίδες. Το ολλανδικό goudbrasem είναι κανονικά η τσιπούρα (*Sparus aurata*), ενώ το γαλλικό sar royal και το ισπανικό sargo de bandas carmesí χρησιμοποιούν το όνομα των σαργών (*Diplodus*)· το GBIF καταγράφει και τα τρία για το *P. auriga*. Και η χρονιά 1816 με το όνομα Cuvier στην ισπανική Wikipedia ανήκει στο γένος *Pagrus* — το ίδιο το είδος το περιέγραψε ο Valenciennes το 1843.

Έτσι φτάνουμε στο πότε, με το οποίο κλείνει κάθε άρθρο αυτής της σειράς. Για το *Pagrus auriga* η ειλικρινής απάντηση είναι: οι πηγές δεν το ξέρουν — για την ώρα που τρώει δεν υπάρχει πουθενά ούτε λέξη. Βιότοπος, λεία και γνωρίσματα είναι γραμμένα παραπάνω, στον βαθμό που τεκμηριώνονται. Αυτό που αλλάζει κάθε μέρα είναι οι συνθήκες στα δικά σου νερά — αυτές τις υπολογίζει το StrikeAhead και σου λέει πότε αξίζει να βγεις. Και επειδή τα βραχώδη σκαλοπάτια του βυθού και τους κανόνες μιας άγνωστης περιοχής δεν τα ξέρεις από την πρώτη μέρα, το StrikeAhead Pathfinder σου λέει με ποιον θα βγεις: επιλεγμένοι οδηγοί και σκίπερ, ελεγμένοι προσωπικά πριν από την καταχώριση — άδεια και ασφάλιση —, με επαληθευμένες ψαριές αντί για διαφημιστικές φωτογραφίες, χωρίς πληρωμένη κατάταξη και, για σένα ως ψαρά, χωρίς προμήθεια μεσολάβησης. Η εφαρμογή λέει πότε, το Pathfinder με ποιον.