StrikeAhead

Roodgestreepte goudbrasem (Pagrus auriga): de zeebrasem met de rode banden — en met vier verschillende maximummaten

Als jonge vis draagt hij felrode dwarsbanden, als oude vis is hij bijna egaal roze — en afhankelijk van de bron wordt hij 75, 80 of 90 cm lang. *Pagrus auriga* is een zeebrasem, een nauwe verwant van de gewone zeebrasem (*Pagrus pagrus*). In het Nederlands vermeldt GBIF hem als roodgestreepte goudbrasem, in het Engels heet hij redbanded seabream, in het Spaans hurta of urta, ook sama roquera en pargo sémola, in het Italiaans pagro reale, in het Frans pagre rayé, in het Portugees pargo-sêmola, in het Catalaans pagre de bandes, in het Duits Rotbandbrasse, in het Deens rødbåndet havrude, in het Fins punaraitapargo, in het Turks çizgili mercan (GBIF, Spaanse, Italiaanse en Catalaanse Wikipedia). Hier lees je waaraan je hem herkent, waar hij leeft, wat hij eet — en wat de bronnen over het wanneer zeggen en wat niet.

Naam en herkomst: de ‘wagenmenner’ uit de oostelijke Atlantische Oceaan

Beschreven werd hij door de Franse zoöloog Achille Valenciennes in 1843 (FishBase, GBIF). De geslachtsnaam *Pagrus* gaat terug op het Griekse *pagros*, een oude visnaam (FishBase). De soortnaam *auriga* is Latijn en betekent wagenmenner; waarom Valenciennes die naam koos, verklaart geen van de hier gelezen bronnen. Zijn thuisgebied is de oostelijke Atlantische Oceaan: van Portugal tot Angola, daarnaast Madeira, de Canarische Eilanden en de zuidwestelijke Middellandse Zee (FishBase). De Spaanse Wikipedia noemt hem algemeen aan de kust van Cádiz en op de Canarische Eilanden — op El Hierro daarentegen zeldzaam.

Waaraan je hem herkent

  • Rode dwarsbanden — vooral bij jonge vissen. De Italiaanse Wikipedia beschrijft bij jonge vissen 5 tot 7 brede, felrode dwarsbanden op de flanken, onderling ongelijk van breedte; volwassen dieren worden volgens die bron steeds meer egaal roze. De Spaanse Wikipedia telt 4 tot 5 roodbruine banden en noemt de grondkleur van vers gevangen vissen roze tot wijnrood.
  • Hoogruggiger dan de gewone zeebrasem. In omtrek lijkt hij op *Pagrus pagrus*, maar het lichaam is hoger (Italiaanse Wikipedia).
  • Twee lange draden op de rug — bij jonge vissen. Jonge dieren hebben twee sterk verlengde stralen in de rugvin (Italiaanse Wikipedia). Samen met de rode banden is dat het beste veldkenmerk.
  • Grootte: gebruikelijk is ongeveer 30 cm, de maximummaat ligt afhankelijk van de bron tussen 75 en 90 cm (zie hieronder).
  • Vlees: wit en stevig (Spaanse Wikipedia).

Waar hij in de Middellandse Zee leeft

De roodgestreepte goudbrasem is geen migrant via het Suezkanaal, maar een Atlantische soort die de Middellandse Zee vanuit het westen bereikt. Hoe ver hij erin doordringt, beschrijven de bronnen verschillend (zie hieronder). Volwassen vissen leven boven harde bodem — rots of rolstenen —, jonge vissen dicht bij de kust (FishBase); de Spaanse Wikipedia noemt bovendien gemengde zand-rotsbodems. Volgens de Italiaanse Wikipedia staan jonge dieren vaak in ondiep water, oude exemplaren daarentegen diep. FishBase voert hem op als dicht bij de bodem levend (benthopelagisch) en als soort die binnen de zee trekt.

Wat hij eet — en wat er over het wanneer bekend is

  • Een rover op de bodem. Hij eet vooral weekdieren, waaronder inktvissen en andere koppotigen, en kreeftachtigen (FishBase); de Spaanse Wikipedia noemt schelpdieren en kleine kreeftachtigen. FishBase plaatst hem op de voedselladder op 3,8 — dat is de trede van een rover, niet die van een grazer.
  • Over het wanneer zwijgen de bronnen. Geen van de hier gelezen bronnen noemt een voorkeurstijd op de dag of een voorkeursseizoen voor het eten. Gedocumenteerd is alleen de verdeling naar leeftijd: jonge vissen ondiep, oude diep.
  • Eerst vrouwtje, dan mannetje. Volgens de Italiaanse Wikipedia is de soort een proterogyne hermafrodiet: de vissen zijn eerst vrouwtje en worden bij ongeveer 55 cm mannetje. FishBase geeft daarover geen cijfers — de lengte bij geslachtsrijpheid staat daar als onbekend vermeld.
  • Aan de haak. FishBase voert hem op als sportvis. De Italiaanse Wikipedia schrijft dat hij net als de tandbrasem wordt gevangen, en dat zijn vlees even gewaardeerd is.
  • Bedreiging: op de Rode Lijst van de IUCN niet bedreigd (Least Concern, beoordeeld in 2009). FishBase schat zijn weerbaarheid tegen bevissing echter in als zeer laag (verdubbelingstijd van het bestand meer dan 14 jaar, voorlopige schatting) en zijn kwetsbaarheid als hoog tot zeer hoog (69 van 100). Als pas de grote dieren mannetje worden, treft het wegvangen van grote vissen juist de mannetjes.

Waar de bronnen elkaar tegenspreken

  • Hoe groot wordt hij? FishBase: 80 cm standaardlengte, dus zonder staartvin gemeten, en 3 kg. Catalaanse Wikipedia: 80 cm totale lengte. Italiaanse Wikipedia: 75 cm. Spaanse Wikipedia: tot 90 cm en tot 11 kg. Tussen 3 en 11 kg zit meer dan een meetfout.
  • Hoe ver reikt hij in de Middellandse Zee? FishBase en Spaanse Wikipedia: alleen het zuidwesten. Italiaanse Wikipedia: in de Middellandse Zee verspreid, vooral in het zuiden, in Italiaanse wateren zeldzaam. Catalaanse Wikipedia: in de Middellandse Zee zeldzaam, maar afzonderlijke dieren zijn tot Griekenland en Israël gezien. Franse Wikipedia: noemt alleen de kusten van West-Afrika.
  • Hoe diep? FishBase: tot 170 m, zonder bovengrens. Spaanse Wikipedia: 2 tot 200 m. Italiaanse Wikipedia: 10 tot 150 m.
  • Hoeveel banden, en bij wie? Spaanse Wikipedia: 4 tot 5, roodbruin, zonder beperking tot een leeftijd. Italiaanse Wikipedia: 5 tot 7, felrood, bij jonge vissen — volwassen dieren bijna egaal.
  • Belangrijke consumptievis of bijzaak? Op dezelfde FishBase-pagina staat dat hij als belangrijke consumptievis geldt — en in de rubriek gebruik geringe commerciële betekenis, prijsklasse laag. De Italiaanse Wikipedia stelt zijn vlees gelijk aan dat van de tandbrasem.
  • Wat eet hij precies? FishBase: weekdieren inclusief koppotigen en kreeftachtigen. Spaanse Wikipedia: schelpdieren en kleine kreeftachtigen — over inktvissen staat daar niets.
  • Is hij eigenlijk wel een aparte soort? FishBase en GBIF voeren hem op als geldige soort. De Italiaanse Wikipedia houdt vast dat anderen hem als jeugdvorm van een tweede soort beschouwden en daarmee als synoniem van *Pagrus caeruleostictus*; de status zou pas enkele jaren geleden zijn opgehelderd. Omgekeerd berusten meldingen van *P. caeruleostictus* van de Canarische Eilanden volgens de Spaanse Wikipedia op verkeerde determinaties van deze soort.

Drie valkuilen bij de naam

  • ‘Pagro reale maschio’ is geen mannetje. In het Italiaans heet *P. auriga* pagro reale. De Italiaanse Wikipedia noemt daarnaast een ‘pagro reale maschio’, waarmee de soort lang is verward — letterlijk ‘mannelijke’ pagro reale, maar bedoeld is een andere vis, naar de context te oordelen *Pagrus caeruleostictus*.
  • ‘Murudai’ onder Engels. GBIF vermeldt als Engelse naam ook ‘Murudai’. Onder Japans staat daar マルダイ (Marudai) — de vermeende Engelse naam is kennelijk een transcriptie daarvan.
  • Geleende namen van andere brasems. Ook zijn Nederlandse naam is geleend: goudbrasem is normaal gesproken *Sparus aurata*, de vis die je ook als dorade kent. Het Franse sar royal en het Spaanse sargo de bandas carmesí gebruiken de naam van de zeebrasems uit het geslacht *Diplodus*; GBIF vermeldt alle drie voor *P. auriga*. En het jaar 1816 met de naam Cuvier in de Spaanse Wikipedia hoort bij het geslacht *Pagrus* — de soort zelf beschreef Valenciennes in 1843.

Daarmee zijn we bij het wanneer, waarmee elk artikel in deze serie eindigt. Bij de roodgestreepte goudbrasem is het eerlijke antwoord: de bronnen weten het niet — over de tijd waarop hij eet staat nergens een woord. Leefgebied, prooi en kenmerken staan hierboven, voor zover ze gedocumenteerd zijn. Wat elke dag verandert, zijn de omstandigheden aan jouw water — die rekent StrikeAhead voor je uit, en de app vertelt je wanneer de tocht de moeite waard is. En omdat je de rotskanten en regels van een onbekend gebied niet vanaf de eerste dag kent, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je het water op gaat: zorgvuldig geselecteerde gidsen en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto's, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten. De app zegt wanneer, Pathfinder met wie.