Blauwgevlekte zeebrasem (Pagrus caeruleostictus): de zeebrasem die jarenlang voor het mannetje van een andere soort werd gehouden

11 november 2026

Zilverig met een roze glans, bezaaid met piepkleine, felblauwe stippen — en in paaikleed dragen de mannetjes een goudgele kop. *Pagrus caeruleostictus* is een zeebrasem, een nauwe verwant van de gewone zeebrasem (*Pagrus pagrus*) en de roodgestreepte goudbrasem (*Pagrus auriga*). In het Nederlands heet hij blauwgevlekte zeebrasem, in het Engels bluespotted seabream, in het Spaans zapata blanca of hurta, in het Italiaans pagro reale maschio of pagro azzurro, in het Frans pagre à points bleus, in het Portugees pargo-zapata, in het Catalaans pagre reial of fusta, in het Fins sinipilkkupargo, in het Russisch крапчатый пагр, in het Grieks στικτό φαγκρί, in het Kroatisch pagar barjaktar, in het Albanees pagri pikablu, in het Turks tarança balığı, en in het Duits vermeldt GBIF hem als Blaufleckenbrasse (GBIF en de Spaanse, Italiaanse, Catalaanse, Portugese en Russische Wikipedia). Hier lees je waaraan je hem herkent, waar hij leeft, wat hij eet — en wat de bronnen over het wanneer zeggen.

Naam en herkomst: de ‘blauwgestippelde’ uit de oostelijke Atlantische Oceaan

Beschreven werd hij door de Franse zoöloog Achille Valenciennes in 1830 (FishBase, GBIF) — dertien jaar vóór de roodgestreepte goudbrasem, die dezelfde auteur in 1843 beschreef. De geslachtsnaam *Pagrus* gaat terug op het Griekse *pagros*, een oude visnaam (FishBase). De soortnaam *caeruleostictus* is samengesteld uit het Latijnse *caeruleus*, blauw, en het Griekse *stiktos*, gestippeld; de volksnamen in bijna alle talen zeggen hetzelfde. Zijn thuisgebied is de oostelijke Atlantische Oceaan: van Portugal en de Straat van Gibraltar tot Angola, met inbegrip van de Middellandse Zee (FishBase).

Waaraan je hem herkent

Blauwe stippen op zilverroze. De Italiaanse Wikipedia beschrijft de kleur als zilverig met roze weerschijn, bezaaid met piepkleine, felblauwe stippen; bij volwassen vissen komen daar donkere vlekjes bij.
Goudgele kop in paaikleed. Mannetjes in paaikleur hebben een goudgele kop en goudgele flanken (Italiaanse Wikipedia). Daarbij past een van de Engelse namen die GBIF vermeldt: goldenhead porgy.
Een omtrek als een tandbrasem. Het lichaam is ovaal en lijkt op dat van de tandbrasems; het voorhoofd is bij jonge vissen sterk gewelfd, bij volwassen dieren minder (Italiaanse Wikipedia).
Drie tot vier korte draden op de rug — bij jonge vissen. Jonge dieren hebben 3 tot 4 verlengde stralen in de rugvin, maar duidelijk kortere dan de roodgestreepte goudbrasem (Italiaanse Wikipedia). Dat is het beste veldkenmerk tegenover *Pagrus auriga*: daar twee zeer lange draden en rode dwarsbanden, hier meerdere korte draden en blauwe stippen.
Grootte: gebruikelijk is ongeveer 50 cm, de maximummaat ligt afhankelijk van de bron op 80 of 90 cm (zie hieronder). Het hoogste gepubliceerde gewicht: 11,6 kg (FishBase).

Waar hij in de Middellandse Zee leeft

De blauwgevlekte zeebrasem is geen migrant via het Suezkanaal, maar een inheemse soort van de oostelijke Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Hoe algemeen hij daar is, beschrijven de bronnen verschillend (zie hieronder): volgens de Italiaanse Wikipedia is hij alleen aan de Noord-Afrikaanse kusten algemeen en in Italiaanse wateren zeldzaam. Hij leeft meestal boven harde bodem — rots en rolstenen —, de oudere vissen in het diepere deel van het dieptebereik, de jonge dicht bij de kust (FishBase). De Italiaanse Wikipedia noemt als leefgebied vooral harde, door kalkalgen opgebouwde bodems, het zogeheten coralligène. FishBase voert hem op als dicht bij de bodem levend (benthopelagisch), als soort die binnen de zee trekt, en vermeldt hem naast de zee ook in brak water. Meestal staat hij op 30 tot 50 m diepte (FishBase).

Wat hij eet — en wat er over het wanneer bekend is

Een rover op de bodem. Hij eet vooral schelpdieren, daarnaast kreeftachtigen en vissen (FishBase). De Italiaanse Wikipedia noemt hem uitdrukkelijk een rover, die vooral vissen en kreeftachtigen vangt. FishBase plaatst hem op de voedselladder op 3,7 — dat is de trede van een rover, niet die van een grazer.
Over het wanneer is er één enkele aanwijzing — en die gaat over het paaien. Volgens FishBase trekt hij om te paaien evenwijdig aan de kust en paait hij in meerdere beurten tussen voorjaar en herfst, boven zachte bodem in ondiep water. Een voorkeurstijd op de dag of een voorkeursseizoen voor het eten noemt geen van de hier gelezen bronnen.
Vroeg geslachtsrijp. De vissen worden met twee jaar geslachtsrijp, bij een lengte van ongeveer 19 cm (FishBase: 18,7 cm, spreiding 17 tot 23 cm). Over geslachtswissel legt FishBase zich niet vast: afhankelijk van de regio zou de indeling van het geslachtspatroon anders kunnen uitvallen.
Aan de haak en in het net. FishBase voert hem op als sportvis en als commercieel benut. De Italiaanse Wikipedia noemt zijn vlees uitstekend.
Bedreiging: op de Rode Lijst van de IUCN niet bedreigd (Least Concern, beoordeeld in 2009). FishBase schat zijn weerbaarheid tegen bevissing in als gemiddeld (verdubbelingstijd van het bestand 1,4 tot 4,4 jaar) en zijn kwetsbaarheid als matig tot hoog (46 van 100). Ter vergelijking: voor de roodgestreepte goudbrasem noemt dezelfde databank een zeer lage weerbaarheid en 69 van 100.

Waar de bronnen elkaar tegenspreken

Hoe groot wordt hij? FishBase: 90 cm standaardlengte, dus zonder staartvin gemeten. Catalaanse Wikipedia: 90 cm totale lengte. Spaanse en Russische Wikipedia: 90 cm, zonder opgave van de meetwijze. Italiaanse Wikipedia: 80 cm.
Hoe verspreid is hij in de Middellandse Zee? FishBase en de Spaanse, Catalaanse en Russische Wikipedia schrijven eenvoudigweg: met inbegrip van de Middellandse Zee. De Italiaanse Wikipedia maakt een voorbehoud: aanwezig, maar alleen voor Noord-Afrika algemeen, in Italië zeldzaam.
Waar begint hij in de Atlantische Oceaan? FishBase: vanaf Portugal en de Straat van Gibraltar. Italiaanse Wikipedia: tussen de Golf van Cádiz en Angola.
Hoe diep? FishBase: 1 tot 200 m, meestal 30 tot 50 m. Spaanse Wikipedia: van het oppervlak tot 200 m. Italiaanse Wikipedia: 20 tot 200 m.
Schelpdieren of vissen? FishBase: vooral schelpdieren, daarnaast kreeftachtigen en vissen. Italiaanse Wikipedia: vooral vissen en kreeftachtigen — over schelpdieren staat daar niets. De Spaanse Wikipedia betrekt de opgave over het voedsel naar de zinsbouw te oordelen op de jonge vissen dicht bij de kust.
Hoe waardevol is hij? Spaanse Wikipedia: gemiddelde marktwaarde. Italiaanse Wikipedia: aan de Afrikaanse kusten onderwerp van een bloeiende visserij met aanzienlijke economische waarde, in Europa te zeldzaam om een rol te spelen.
90 cm en 11 kg — voor welke soort? De Spaanse Wikipedia noemt voor de roodgestreepte goudbrasem een maximummaat van 90 cm en 11 kg, FishBase voor dezelfde soort slechts 80 cm en 3 kg. Voor de blauwgevlekte zeebrasem staat bij FishBase 90 cm en 11,6 kg. De twee soorten delen in het Spaans de naam hurta. Of de cijfers daardoor zijn verhuisd, zegt geen enkele bron — maar de overeenkomst valt op.
Welke orde? De Spaanse en de Catalaanse Wikipedia plaatsen hem bij de Perciformes; FishBase voert de familie inmiddels op onder Eupercaria. Dat is een verschil in de stand van de systematiek, niet in de soort.

Drie valkuilen bij de naam

‘Pagro reale maschio’ is geen mannetje. In het Italiaans heet de soort letterlijk ‘mannelijke pagro reale’. De Italiaanse Wikipedia legt uit waarom: jarenlang hield men *P. caeruleostictus* voor het mannetje en *P. auriga* voor het vrouwtje van één en dezelfde soort. De naam is gebleven, de vergissing niet.
‘Pagre reial’ en ‘pagro reale’ zijn twee verschillende vissen. Het Catalaanse pagre reial is *P. caeruleostictus* (Catalaanse Wikipedia), het Italiaanse pagro reale is *P. auriga*. Wie tussen die twee talen vertaalt, komt bij de verkeerde soort uit.
‘Hurta’ en geleende namen. Het Spaanse hurta vermeldt GBIF voor beide soorten. Onder Frans vermeldt GBIF naast pagre à points bleus ook simpelweg pagre en daarnaast daurade rose en dorade rose, onder Italiaans ook alleen pagro — namen die in het dagelijks gebruik net zo goed voor andere zeebrasems staan. En onder Turks vermeldt GBIF naast tarança balığı ook yalancı trança (daar zonder bijzondere tekens als ‘yalanci trance’ geschreven) — letterlijk ‘valse trança’.

Daarmee zijn we bij het wanneer, waarmee elk artikel in deze serie eindigt. Bij de blauwgevlekte zeebrasem geven de bronnen precies één aanwijzing: gepaaid wordt er tussen voorjaar en herfst, ondiep en boven zachte bodem. Over de tijd waarop hij eet staat nergens een woord. Leefgebied, prooi en kenmerken staan hierboven, voor zover ze gedocumenteerd zijn. Wat elke dag verandert, zijn de omstandigheden aan jouw water — die rekent StrikeAhead voor je uit, en de app vertelt je wanneer de tocht de moeite waard is. En omdat je de rotskanten en regels van een onbekend gebied niet vanaf de eerste dag kent, vertelt StrikeAhead Pathfinder je met wie je het water op gaat: zorgvuldig geselecteerde gidsen en schippers, vóór de vermelding persoonlijk gecontroleerd — vergunning en verzekering —, met geverifieerde vangsten in plaats van reclamefoto's, zonder betaalde ranking en voor jou als visser zonder bemiddelingskosten. De app zegt wanneer, Pathfinder met wie.